แม้ว่ากาแฟจะเป็นเครื่องดื่มที่นิยมและรู้จักกันอย่างแพร่หลายก็ตาม แต่สำหรับในส่วนของประวัติความเป็นมาที่แท้จริงนั้นยังไม่สามารถสรุปได้ อย่างแน่ชัดว่าตำนานใดถูกต้องที่สุด แต่พอจะแบ่งได้คร่าวๆดังนี้ ตามตำนานกล่าวว่ากาแฟถูกค้นพบครั้งแรก ในศตวรรษที่ 12 แถบทวีปอัฟริกาตอนเหนือ โดย Kaldi คนเลี้ยงแพะชาว Abyssinia เขาสังเกตเห็นแพะที่เขาเลี้ยงไว้กระโดดโลดเต้นอย่างสนุกสนาน เมื่อได้กินผลไม้สีแดงเข้าไป Kaldi จึงลองนำมากินดูบ้างก็รู้สึกสดชื่นกระปรี้กระเปร่า ภรรยาของเขาจึงได้นำไปถวายนักบวช

 

บางตำนานก็กล่าวว่า ผู้ที่รู้จักรสชาติของกาแฟคนแรก คือ เดลี นักบวชชาวอิสลาม ผู้ที่มักจะง่วงนอนในขณะประกอบพิธีกรรม นักบวชผู้นี้จึงคิดหาวิธีขจัดความง่วง ด้วยการดื่มน้ำที่ต้มจากเมล็ดกาแฟ ต่อมาเครื่องดื่มนี้จึงแพร่หลายจนกลายเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวันของชาว ตะวันออกกลาง หรือบางแห่ง ก็เชื่อว่าต้นกาแฟมีถิ่นกำเนิดจาก เอธิโอเปีย เพราะคำว่า “กาแฟ” เขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า “coffee” มีรากศัพท์มาจากภาษาอาหรับว่า “kaweh” มีความหมายว่า แข็งแกร่ง แต่บางตำราก็บอกว่า มีรากศัพท์มาจากคำว่า “kaffa” หรือ คาฟฟา ที่เป็นรัฐหนึ่งในเอธิโอเปีย ส่วนข้อสันนิษฐานอีกข้อหนึ่งกล่าวว่า กาแฟมีต้นกำเนิดมาจากดินแดนอาหรับ เนื่องจากในอดีตชนชาติอาหรับเป็นชาติที่ผูกขาดการค้าเมล็ดกาแฟ เป็นต้น